Thời gian đọc: 4 phút

Ở tuổi 29, Sally Rooney, nữ nhà văn và nhà viết kịch bản, được coi là đại diện trẻ tuổi rực sáng không chỉ của văn chương Ireland, mà còn là của thế giới, khi những dòng tụng ca từ độc giả, đồng nghiệp, và giới phê bình gia, dành cho cô dồn dập không ngớt gần suốt bốn năm qua, dù cô mới chỉ cho ra đời hai cuốn tiểu thuyết là “Conversations with Friends” (2017) (tạm dịch: Trò chuyện với bạn bè), và “Normal People” (2018) (bản dịch tiếng Việt có tên “Giữa hai chúng ta”). Như một cơn bão trên truyền thông, Rooney trở thành một hiện tượng mà ta dễ dàng quan sát thấy, với sự tràn ngập của các dòng cập nhập trạng thái trên facebook, twitter, và instagram khen ngợi và bàn tán tác phẩm của cô. Vụt sáng, cô trở thành một thế lực văn hóa.

Những chi tiết tiểu sử được báo chí khai thác về Rooney cho ta thấy một điều mà có lẽ không nhiều độc giả muốn tin: Rooney chỉ là một người bình thường, hệt như các nhân vật của cô. Sinh năm 1991, ở hạt Mayo, miền Tây Ireland, nữ văn sĩ lớn lên trong một gia đình cơ bản, cha làm ở công ty truyền thông Telecom Éireann, còn mẹ thì quản lý một trung tâm nghệ thuật. Như bao thiếu niên khác ở Ireland, tốt nghiệp cấp ba, Rooney rời quê nhà lên thủ đô Dublin học đại học Trinity College Dublin, chuyên ngành văn chương Anh ngữ.

Và rồi, chính những tư liệu của người bình thường này được Rooney biến hóa thành máu thịt văn chương của cô, nơi độc giả ít nhiều nhìn thấy yếu tố tự thuật. Các nhân vật chính trong hai tiểu thuyết của Rooney đều ở quãng tuổi của chính tác giả khi cô bắt đầu vào đời: những thiếu niên tiến hành chuyến di cư ở tuổi 18. Cũng như Rooney, họ trưởng thành ở một Ireland hậu suy thoái của những năm 2010. Tách khỏi môi trường thân thuộc, gia nhập và va đập với xã hội và với những người khác, những cái tôi bắt đầu tiến hành hai hành trình song song, một về mặt địa lý, một về mặt tinh thần. Họ dịch chuyển từ thiếu niên sang người lớn và bắt đầu trên đường đi tìm chính mình.

Frances và Bobbi trong “Conversations with Friends”, Connell và Marianne trong “Giữa hai chúng ta” đều là những mẫu hình như thế. Là những sinh viên ngành xã hội nhân văn ở đại học Trinity, họ yêu và chia tay, gắn bó rồi tan rã; họ rơi vào những cuộc tranh luận không hồi dứt về chủ nghĩa tư bản, các lý thuyết văn chương đương đại, đặc biệt là nữ quyền; họ khám phá tình yêu và tình dục với đủ mọi sắc thái của nó; họ đi qua đủ các chặng tâm lý từ trầm cảm đến mức tự làm tổn hại thân thể đến thăng hoa. Các nhân vật trong quãng tuổi dưới 30 của Rooney như ở trong một mê cung, khắc khoải đi tìm tình yêu và bản thể, mà không phải lúc nào cũng thành công. Văn chương của Rooney, theo dấu cái chặng đường phát triển về cảm xúc và tinh thần của thế hệ trẻ, chính vì thế vượt qua khỏi giới hạn địa lý để được độc giả trên toàn thế giới đón nhận vì tính chất phổ quát của nó.

Trong một phỏng vấn, Rooney chia sẻ, “Tôi thích đọc và viết về những trải nghiệm của chúng tôi mà trên thực tế là cực kỳ vô vị tầm thường, nhưng không nhất thiết phải trùng khít với cái mà chúng ta vốn quan niệm là bình thường.” Khám phá những sắc thái mơ hồ, Rooney như muốn dùng ý tưởng về sự “bình thường” để mở rộng, chất vấn và lật đổ nó từ chính bên trong các mối quan hệ tình ái thân mật, chứ không phải đứng ở bên ngoài mà quan sát nó.

Sự độc đáo xuất sắc của Rooney chính vì thế là ở khả năng nắm bắt một cách tế vi tinh thần của giới trẻ nằm trong mối quan hệ với những người khác. Không phải ngẫu nhiên mà cô được mệnh danh là “người phát ngôn cho thế hệ Millennials”. Mối quan hệ giữa những người trẻ là đề tài mà cô hướng tới: quan sát nó không phải từ góc nhìn triết học mà đời sống cụ thể. Thay vì tập trung vào cá nhân như một đơn vị cơ bản, tiểu thuyết của Rooney cố tạo ra một mối quan hệ thú vị để rồi cho thấy mối quan hệ ấy đã thay đổi những người tham gia vào nó như thế nào nhờ vào cái lực động năng tạo nên sự va đập qua lại giữa các nhân vật. Frances, nữ chính của “Conversations with Friends”, và Bobbi (hai người bạn gái thân thiết vốn từng là người yêu của nhau thời cấp ba) đã gặp một cặp vợ chồng Nick và Melissa sau một đêm trình diễn thơ, để rồi cả bốn vướng mắc vào những phức tạp khó gỡ khi Bobbi cuốn lấy Melissa còn Frances thì ngoại tình với Nick. Ở “Giữa hai chúng ta”, Connell và Marianne trở thành một cặp đôi như gương soi rọi lẫn nhau, mà ta khó mà hình dung ra sự tồn tại riêng lẻ của họ.

Năm 2020 trở thành một bước ngoặt lớn với Rooney khi series phim truyền hình “Normal People” chuyển thể từ tiểu thuyết cùng tên của cô được chiếu trên BBC và Hulu, với hơn 40 triệu người xem. Cơn cuồng nhà văn được gọi là “Salinger của thế hệ Snapchat” này lên cao hơn bao giờ hết. Đài phát thanh và truyền hình Ireland RTÉ nhận xét, “Bạn có xem “Normal People” không? Đâu phải chỉ là một tiểu thuyết cho thời đại chúng ta, đây là một câu hỏi cho thời đại chúng ta.”  Nhờ cú hích thành công từ điện ảnh, riêng “Giữa hai chúng ta” đã bán được hơn một triệu bản, và doanh thu hai tiểu thuyết của Rooney ở Anh và Ireland lên tới 8.37 triệu Euro. Nói như cách của phê bình gia Christian Lorentzen, Rooney là một kẻ dị hợm tốt phúc, vì tác phẩm của cô vừa bán chạy lại vừa hay.

Văn chương của Rooney thô mộc, gần như theo trường phái tối giản. Những câu văn hay từ ngữ hoa mỹ, bay bổng gần như không xuất hiện trong tác phẩm của cô. Điểm mạnh nhất trong nghệ thuật viết của Rooney có lẽ nằm ở những câu đối thoại ngắn, thực tế, và sắc lạnh, như thể chính độc giả thốt ra những câu thoại đó trong đời sống thường nhật. Tác phẩm của Rooney khiến ta một lần nữa sống lại thời thanh xuân vừa nồng nhiệt tình cảm và lý tưởng vừa đầy va vấp và cuống quýt trong những quay quắt đi tìm chính mình.

 

 

 

Chấm sao chút:

Đã có 1 người chấm, trung bình 5 sao.

Hãy là ngôi sao đầu tiên của chúng tôi <3

Người góp chữ

Website | Các bài viết khác

trên đỉnh cao tuyệt vọng.