Samuel Beckett, “Trong khi đợi Godot” (trích)

Thời gian đọc: 16 phút

MÀN TH NHT

Đường ở nông thôn, có cây cối.

Chiều tối.

Estragon, ngồi trên một tảng đá, đang cố cởi chiếc giày. Ông ta bám chặt hai tay vào đó, thở phì phò. Ông ta dừng lại vì kiệt sức, vừa nghỉ vừa thở hổn hển, rồi lại tiếp tục. Lặp lại hành động trên.

Vladimir đi vào.

ESTRAGON (bỏ cuộc một lần nữa). – Chẳng làm được gì cả.

VLADIMIR (bước từng bước nhỏ lại gần, cứng nhắc, hai chân giạng ra). – Tao cũng bắt đầu nghĩ thế. (Ông ta đứng im.) Tao đã chống cự lại cái ý tưởng ấy từ lâu, tự nhủ rằng, Vladimir, vừa phải thôi. Mày chưa thử hết mọi cách. Và tao tiếp tục chiến đấu (Ông ta tư lự, nghĩ tới cuộc chiến. Quay ra Estragon.) – Thế ra mày lại ở đây rồi!

ESTRAGON. – Mày tưởng thế à?

VLADIMIR. – Tao rất mừng khi gặp lại mày. Tưởng mày đã ra đi mãi mãi.

ESTRAGON. – Tao cũng thế.

VLADIMIR. – Làm gì để ăn mừng cuộc hội ngộ này đây? (Ông ta suy nghĩ.) Đứng lên đi để tao ôm hôn mày. (Ông ta giơ tay về phía Estragon.)

ESTRAGON (bực mình). – Lát nữa đã, lát nữa đã.

Im lặng.

VLADIMIR (giận dỗi, lạnh lùng). – Liệu ta có thể biết quý ông đây đã qua đêm ở đâu không?

ESTRAGON. – Trong một cái hố.

VLADIMIR (thán phục). – Một cái hố! Ở đâu?

ESTRAGON (không một cử chỉ). – Ở đằng kia.

VLADIMIR. – Thế mày không bị đánh à?

ESTRAGON. – Có… Không nhiều.

VLADIMIR. – Vẫn những thằng ấy?

ESTRAGON. – Những thằng nào? Tao không biết.

Im lặng.

VLADIMIR. – Khi tao nghĩ đến chuyện đó… suốt bấy lâu nay… tao tự hỏi… mày sẽ ra sao… nếu không có tao… (Quả quyết.) Chắc hẳn giờ này mày chỉ là một đống xương vụn, không sai vào đâu được.

ESTRAGON (nổi đóa). – Rồi sao nữa?

VLADIMIR (rầu rĩ). – Thật quá sức đối với chỉ một người. (Một lúc. Rồi sôi nổi trở lại.) Mặt khác, nản chí bây giờ có ích gì, đó là điều tao tự nhủ. Lẽ ra phải nghĩ đến điều đó từ thiên thu rồi ấy chứ, từ chừng 1900.

ESTRAGON. – Đủ rồi. Giúp tao cởi thứ khốn nạn này đã.

VLADIMIR. – Lẽ ra tay trong tay, mình phải là một trong những kẻ đầu tiên nhảy từ trên tháp Eiffel xuống. Lúc ấy thật bảnh. Bây giờ thì quá muộn. Người ta thậm chí còn không để mình leo lên trên ấy nữa. (Estragon vẫn hì hục với chiếc giày.) Mày làm gì vậy?

ESTRAGON. – Tao cởi giày. Mày chưa bao giờ bị thế hả?

VLADIMIR. – Tao đã nói mày từ lâu là phải cởi giày mỗi ngày. Lẽ ra mày nên nghe lời tao.

ESTRAGON (yếu ớt). – Giúp tao với!

VLADIMIR. – Mày bị đau à?

ESTRAGON. – Đau! Hắn lại còn hỏi tôi bị đau à!

VLADIMIR (nổi hứng). – Làm như trên đời chỉ có mình mày đau đớn! Tao không đáng kể gì à. Tao muốn xem khi mày ở vị trí của tao. Chắc hẳn mày sẽ có nhiều điều để kể.

ESTRAGON. – Mày từng bị đau à?

VLADIMIR. – Đau! Hắn lại còn hỏi tôi từng bị đau à!

ESTRAGON (chỉ trỏ). – Đấy không phải lý do khiến mày không cài nút quần.

VLADIMIR (cúi xuống). – Phải rồi. (Ông ta cài lại nút quần.) Không được cẩu thả trong những việc nhỏ nhặt…

ESTRAGON. – Mày muốn tao nói gì với mày, mày luôn luôn chờ thời điểm cuối cùng.

VLADIMIR (mơ mộng). – Thời điểm cuối cùng… (Ông ta trầm tư.) Lâu đấy… nhưng sẽ tốt thôi. Ai đã nói điều ấy nhỉ?

ESTRAGON. – Mày không muốn giúp tao à?

VLADIMIR. – Đôi khi tao tự nhủ thế nào điều đó cũng đến. Lúc ấy tao cảm thấy kỳ kỳ. (Ông ta bỏ mũ ra, nhìn vào trong, đưa tay quờ quạng trong đó, lắc lắc cái mũ, rồi lại đội lên đầu.) Nói thế nào nhỉ? Nhẹ nhõm mà đồng thời cũng… (ông ta tìm từ) kinh hoàng… (Nhấn mạnh.) KINH-HOÀNG! (Ông ta lại bỏ mũ ra, nhìn vào trong.) Thế đấy! (Ông ta đập đập lên trên như để làm cái gì trong đó rơi ra, lại nhìn vào trong, rồi lại đội lên đầu.) Cuối cùng… (Estragon, bằng một cố gắng phi thường, đã cởi được chiếc giày. Ông ta nhìn vào trong, đưa tay mân mê trong đó, lật nó lại, lắc lắc nó, soi dưới đất xem có rơi ra cái gì không, không thấy gì, lại thò tay vào trong chiếc giày, mắt mơ hồ.) – Thế nào rồi?

ESTRAGON. – Không có gì cả.

VLADIMIR. – Cho tao xem nào.

ESTRAGON. – Chả có gì để xem cả.

VLADIMIR. – Thử mang giày lại đi.

ESTRAGON (sau khi xem xét chân mình). – Tao để nó thở một tí.

VLADIMIR. – Đây là một con người toàn diện, cáu giận chiếc giày của mình trong khi chính bàn chân mới có tội. (Ông ta lại bỏ mũ ra lần nữa, nhìn vào trong, thò tay vào, lắc lắc cái mũ, đập đập lên mũ, phà hơi vào, rồi lại đội lên.) Điều này trở nên đáng ngại rồi đấy. (Im lặng. Estragon cựa quậy bàn chân, ngọ nguậy các ngón chân để không khí lưu thông tốt hơn.) Một trong những tên kẻ cắp đã được cứu vớt. (Một lúc.) Một tỉ lệ hợp lý. (Một lúc.) Này Gogo…

ESTRAGON. – Cái gì?

VLADIMIR. – Hay mình sám hối?

ESTRAGON. – Về điều gì?

VLADIMIR. – Thì về… (Ông ta tìm từ)… Ta không cần phải đi vào chi tiết.

ESTRAGON. – Về việc đã được sinh ra?

Vladimir bật cười to rồi lại kìm ngay được, đặt tay ngang hạ bộ, mặt nhăn lại.

VLADIMIR. – Mình thậm chí còn không dám cười nữa.

ESTRAGON. – Mày đang nói đến một sự cấm đoán.

VLADIMIR. – Cấm cười thôi. (Mặt ông ta tách ra thành một nụ cười rộng hết cỡ, giữ nguyên như vậy một lúc, rồi bỗng nhiên tắt ngóm.) Không giống nhau. Cuối cùng thì… (Một lúc.) Này Gogo…

ESTRAGON (bực mình). – Cái gì?

VLADIMIR. – Mày đã đọc Kinh Thánh chưa?

ESTRAGON. – Kinh Thánh… (Ông ta suy nghĩ.) Chắc tao có đọc qua…

VLADIMIR (ngạc nhiên). – Ở cái trường không có Thượng đế?

ESTRAGON. – Không biết ở đó có Thượng đế hay không.

VLADIMIR. – Chắc mày lẫn lộn với La Roquette[1].

ESTRAGON. – Có thể. Tao nhớ có những bản đồ của đất Thánh. Tô màu. Rất đẹp. Biển Chết có màu xanh dương nhạt. Nhìn thấy nó là tao đã đủ khát. Tao tự nhủ, đấy là nơi chúng ta sẽ đi hưởng tuần trăng mật. Chúng ta sẽ bơi lội. Chúng ta sẽ sung sướng.

VLADIMIR. – Đáng lẽ mày phải là thi sĩ.

ESTRAGON. – Tao đã từng là thi sĩ. (Cử chỉ hướng về phía bộ quần áo rách tươm của mình.) Như vậy không đủ rõ sao?

Im lặng.

VLADIMIR. – Tao định nói gì nhỉ… Chân mày sao rồi?

ESTRAGON. – Nó sưng phù.

VLADIMIR. – A phải rồi, chuyện về những thằng kẻ cắp. Mày còn nhớ không?

ESTRAGON. – Không.

VLADIMIR. – Mày muốn nghe tao kể không?

ESTRAGON. – Không.

VLADIMIR. – Kể để cho qua thời gian… (Một lúc.) Đấy là hai thằng ăn trộm, bị lên thánh giá cùng một lúc với Đấng Cứu Rỗi. Người ta…

ESTRAGON. – Đấng gì?

VLADIMIR. – Đấng Cứu Rỗi. Hai thằng ăn trộm. Người ta kể là một thằng được cứu rỗi còn thằng kia… (ông ta tìm từ trái nghĩa với từ cứu rỗi)… bị kết tội.

ESTRAGON. – Cứu rỗi khỏi cái gì?

VLADIMIR. – Khỏi địa ngục.

ESTRAGON. – Tao đi đây. (Ông ta không nhúc nhích.)

VLADIMIR. – Tuy thế… (Một lúc.) Làm sao mà… Hy vọng tao không phiền mày chứ?

ESTRAGON. – Tao đâu có nghe.

VLADIMIR. – Làm sao mà trong bốn nhà truyền giáo chỉ có một người trình bày sự việc theo cách ấy? Cả bốn người đều ở đó mà – đại khái là không xa. Vậy nhưng chỉ có một người nhắc đến một thằng kẻ cắp được cứu rỗi. (Một lúc.) Thôi mà, Gogo, thỉnh thoảng mày cũng phải đối đáp với tao chứ.

ESTRAGON. – Tao nghe.

VLADIMIR. – Một trên bốn. Ba người còn lại thì hai người không nói tí gì đến điều ấy, người thứ ba kể là cả hai người kia cùng la mắng ông ta.

ESTRAGON. – Ai?

VLADIMIR. – Sao cơ?

ESTRAGON. – Tao chẳng hiểu gì cả… (Một lúc.) Mắng mỏ ai?

VLADIMIR. – Đấng Cứu Rỗi.

ESTRAGON. – Tại sao?

VLADIMIR. – Tại vì ông ta không muốn cứu rỗi chúng.

ESTRAGON. – Khỏi địa ngục à?

VLADIMIR. – Ôi không, thôi đi! Khỏi cái chết.

ESTRAGON. – Rồi sao?

VLADIMIR. – Rồi thì hẳn là cả hai đều đã bị kết tội.

ESTRAGON. – Sau đó?

VLADIMIR. – Nhưng người kia kể là có một thằng được cứu rỗi.

ESTRAGON. – Vậy ư? Họ không thống nhất với nhau. Chấm hết.

VLADIMIR. – Cả bốn đều ở đó. Mà chỉ có một người nhắc đến thằng kẻ cắp được cứu rỗi. Tại sao lại phải tin người này mà không tin ba người kia?

ESTRAGON. – Ai tin?

VLADIMIR. – Thì tất cả mọi người. Người ta chỉ biết phiên bản đó.

ESTRAGON. – Mọi người là một lũ ngu.

Ông ta khó nhọc đứng dậy, khập khiễng đi vào cánh gà bên trái, ngừng lại, nhìn ra xa, bàn tay che trước mắt, quay lại, đi về phía cánh gà bên phải, nhìn ra xa. Vladimir nhìn theo, rồi đi nhặt chiếc giày, nhìn vào trong, vội vã buông ra.

VLADIMIR. – Gớm! (Ông ta nhổ xuống đất.)

Estragon trở lại giữa sân khấu, nhìn về phía cái phông ở cuối sân khấu.

ESTRAGON. – Một nơi thật tuyệt. (Ông ta quay ra, đi tới tận rìa sân khấu, nhìn về phía khán giả.) Tiên lượng tươi sáng. (Ông ta quay về phía Vladimir.) Chúng ta đi thôi.

VLADIMIR. – Chúng ta không thể.

ESTRAGON. – Tại sao?

VLADIMIR. – Chúng ta đang chờ Godot.

ESTRAGON. – Ừ nhỉ. (Một lúc.) Mày có chắc chắn là ở chỗ này không?

VLADIMIR. – Cái gì?

ESTRAGON. – Là phải chờ.

VLADIMIR. – Ông ta nói ở trước cái cây. (Cả hai nhìn cái cây.) Mày nhìn thấy cái cây nào khác à?

ESTRAGON. – Cây gì thế?

VLADIMIR. – Hình như một cây liễu.

ESTRAGON. – Lá đâu hết rồi?

VLADIMIR. – Chắc cây đã chết.

ESTRAGON. – Không còn khóc được nữa.

VLADIMIR. – Hay là chưa tới mùa?

ESTRAGON. – Biết đâu là một bụi cây nhỏ?

VLADIMIR. – Một bụi rậm.

ESTRAGON. – Một bụi cây nhỏ.

VLADIMIR. – Một… (Ông ta định thần lại.) Mày muốn ám chỉ điều gì? Rằng mình đã nhầm chỗ ư?

ESTRAGON. – Ông ta lẽ ra phải ở đây.

VLADIMIR. – Ông ta không nói chắc chắn là sẽ đến.

ESTRAGON. – Thế lỡ ông ta không đến?

VLADIMIR. – Chúng ta sẽ trở lại ngày mai.

ESTRAGON. – Và rồi ngày mốt.

VLADIMIR. – Có thể.

ESTRAGON. – Và cứ thế tiếp tục.

VLADIMIR. – Có nghĩa là…

ESTRAGON. – Cho đến khi ông ta đến.

VLADIMIR. – Mày thật tàn nhẫn.

ESTRAGON. – Chúng ta đã đến đây hôm qua.

VLADIMIR. – A không, thế thì mày lầm rồi.

ESTRAGON. – Chúng ta đã làm gì hôm qua?

VLADIMIR. – Đã làm gì hôm qua à?

ESTRAGON. – Ừ.

VLADIMIR. – Trời… (Giận dỗi.) Mày thật là thiện nghệ khi muốn gieo điều ngờ vực.

ESTRAGON. – Theo tao, chúng ta đã ở đây.

VLADIMIR (nhìn chung quanh). – Mày thấy nơi này quen thuộc hả?

ESTRAGON. – Tao không nói thế.

VLADIMIR. – Ơ hay?

ESTRAGON. – Nhưng cũng có thể như thế.

VLADIMIR. – Dù sao… cái cây này… (Ông ta quay ra khán giả.)… vùng đất sình lầy này.

ESTRAGON. – Mày có chắc là tối nay không?

VLADIMIR. – Cái gì?

ESTRAGON. – Là phải chờ?

VLADIMIR. – Ông ta đã nói là thứ Bảy. (Một lúc.) Hình như thế.

ESTRAGON. – Sau ngày làm việc.

VLADIMIR. – Hẳn là tao có ghi lại. (Ông ta lục trong túi quần túi áo, chật cứng đủ thứ bẩn thỉu.)

ESTRAGON. – Nhưng thứ Bảy nào? Hôm nay là thứ Bảy à? Hay có lẽ là Chủ nhật? Hay thứ Hai? Hay thứ Sáu?

VLADIMIR (hoảng loạn nhìn chung quanh, như thể trên phong cảnh có ghi ngày tháng). – Không thể như thế được.

ESTRAGON. – Hay thứ Năm?

VLADIMIR. – Làm sao bây giờ?

ESTRAGON. – Nếu tối qua ông ta đã chịu khó tới đây mà không được gì, thì mày nghĩ xem, hôm nay ông ta sẽ không đến.

VLADIMIR. – Nhưng mày nói chúng ta đã đến đây hôm qua.

ESTRAGON. – Tao có thể nhầm. (Một lúc.) Chúng ta hãy im đi một lúc, được không?

VLADIMIR (yếu ớt). – Tao cũng muốn thế. (Estragon lại ngồi xuống. Vladimir chộn rộn đi ngang dọc trên sân khấu, thỉnh thoảng ngưng lại để chăm chú nhìn chân trời. Estragon ngủ gật. Vladimir dừng lại trước Estragon.) Gogo… (Im lặng.) Gogo… (Im lặng.) GOGO!

Estragon giật mình tỉnh giấc.

ESTRAGON (nhận ra tình trạng tệ hại của mình). – Tao đang ngủ! (Trách móc.) Tại sao không bao giờ mày để tao ngủ?

VLADIMIR. – Tao cảm thấy cô đơn.

ESTRAGON. – Tao vừa mơ.

VLADIMIR. – Đừng kể ra!

ESTRAGON. – Tao mơ thấy…

VLADIMIR. – ĐỪNG KỂ RA!

ESTRAGON (đưa tay chỉ xung quanh). – Như thế này mày cho là đủ hả? (Im lặng.) Didi, mày chẳng tử tế gì cả. Mày muốn tao kể những cơn ác mộng riêng tư của tao cho ai, nếu không kể cho mày?

VLADIMIR. – Giữ chúng cho riêng mày đi. Mày biết là tao không chịu được mà!

ESTRAGON (lạnh lùng). – Có những lúc tao tự hỏi hay tốt hơn hết là ta chia tay nhau.

VLADIMIR. – Mày hẳn sẽ không đi được xa.

ESTRAGON. – Thật vậy, sẽ là một bất tiện trầm trọng. (Một lúc.) Phải vậy không, Didi, đó sẽ là một bất tiện trầm trọng đúng không? (Một lúc.) Với đường đi đẹp như vậy. (Một lúc.) Và lòng hào hiệp của các lữ khách. (Một lúc. Vuốt ve.) Phải vậy không, Didi?

VLADIMIR. – Bình tĩnh nào.

ESTRAGON (khoái trá). – Bình tĩnh… Bình tĩnh… (Mơ màng.) Người Anh nói là “bình tính”. Đó là những con người bình tính. (Một lúc.) Mày có biết câu chuyện về một gã người Anh ở nhà thổ không?

VLADIMIR. – Biết.

ESTRAGON. – Kể cho tao nghe đi?

VLADIMIR. – Đủ rồi.

ESTRAGON. – Một thằng Anh say rượu đến nhà thổ. Má mì hỏi gã muốn một cô tóc vàng, tóc nâu hay tóc đỏ. Tiếp đi.

VLADIMIR. – ĐỦ RỒI!

Vladimir đi ra. Estragon đứng dậy và đi theo đến mép sân khấu. Estragon bắt chước động tác khán giả cổ vũ đấu sĩ trên võ đài. Vladimir quay lại, đi qua trước mặt Estragon, sang phía bên kia sân khấu, mắt cụp xuống. Estragon đi vài bước về phía ông ta, dừng lại.

ESTRAGON (nhẹ nhàng). – Mày muốn nói chuyện với tao? (Vladimir không trả lời. Estragon bước tới một bước.) Mày có gì đó để nói với tao à? (Im lặng. Bước tới một bước nữa.) Này, Didi…

VLADIMIR (không quay lại). – Tao không có gì để nói với mày cả.

ESTRAGON (bước tới trước). – Mày giận hả? (Im lặng. Bước tới trước.) Xin lỗi! (Im lặng. Bước tới trước. Chạm tay lên vai Vladimir.) Thôi nào, Didi. (Im lặng.) Đưa tay cho tao! (Vladimir quay lại.) Ôm hôn tao đi! (Vladimir cứng người.) Hãy tự nhiên nào! (Vladimir mềm người. Cả hai ôm nhau. Estragon lùi lại.) Người mày bốc mùi tỏi!

VLADIMIR. – Rất tốt cho thận… (Im lặng. Estragon chăm chú nhìn cái cây.) Mình làm gì bây giờ?

ESTRAGON. – Mình chờ đợi.

VLADIMIR. – Ừ, nhưng trong khi chờ đợi?

ESTRAGON. – Hay là mình treo cổ?

VLADIMIR. – Đó cũng là một cách để cương cứng.

ESTRAGON (bị kích thích). – Mình cương cứng á?

VLADIMIR. – Với tất cả các hệ quả. Nơi nào nó rơi xuống thì nơi đó mọc lên những cây khoai ma. Đó là lý do chúng kêu ầm lên khi bị nhổ… Mày không biết điều đó à?

ESTRAGON. – Mình hãy cùng treo cổ ngay lập tức.

VLADIMIR. – Vào một cành cây à? (Cả hai lại gần và nhìn cái cây.) Tao không tin tưởng.

ESTRAGON. – Mình vẫn có thể thử.

VLADIMIR. – Thử xem.

ESTRAGON. – Mày làm trước đi.

VLADIMIR. – Không đâu, mày trước.

ESTRAGON. – Tại sao?

VLADIMIR. – Mày nhẹ cân hơn tao.

ESTRAGON. – Chính thế.

VLADIMIR. – Tao không hiểu.

ESTRAGON. – Nào, hãy suy nghĩ chút đi.

Vladimir suy nghĩ.

VLADIMIR (cuối cùng cũng nói). – Tao không hiểu.

ESTRAGON. – Tao sẽ cắt nghĩa cho mày. (Ông ta suy nghĩ.) Cái cành… cái cành… (Tức giận.) Nhưng mày cố mà hiểu đi!

VLADIMIR. – Tao chỉ còn biết trông cậy ở mày.

ESTRAGON (cố gắng). – Gogo nhẹ – cành không gãy – Gogo chết. Didi nặng – cành gãy – Didi còn lại một mình. (Một lúc.) Trong khi ấy… (Ông ta tìm cách diễn đạt cho đúng.)

VLADIMIR. – Tao đã không nghĩ đến điều đó!

ESTRAGON (đã tìm ra). – Làm được việc nặng thì cũng làm được việc nhẹ.

VLADIMIR. – Nhưng tao nặng cân hơn mày à?

ESTRAGON. – Chính mày nói thế. Còn tao, tao chẳng biết gì cả. Một nửa cơ may. Hay gần như vậy.

VLADIMIR. – Thế thì, phải làm gì?

ESTRAGON. – Đừng làm gì cả. Như vậy thận trọng hơn.

VLADIMIR. – Hãy chờ xem ông ta nói gì với chúng ta.

ESTRAGON. – Ai?

VLADIMIR. – Godot.

ESTRAGON. – Lại nữa.

VLADIMIR. – Trước hết hãy chờ để được định đoạt.

ESTRAGON. – Mặt khác, có lẽ mình nên rèn thanh sắt trước khi nó nguội ngắt.[2]

VLADIMIR. – Tao tò mò muốn biết ông ta sẽ nói gì với chúng ta. Việc này chẳng khiến chúng ta phải cam kết điều gì.

ESTRAGON. – Chính xác là chúng ta đã hỏi gì ông ta?

VLADIMIR. – Mày không ở đó hả?

ESTRAGON. – Tao không để ý.

VLADIMIR. – Ừ thì… Chẳng hỏi gì rõ ràng cả.

ESTRAGON. – Kiểu một lời cầu nguyện.

VLADIMIR. – Đúng thế đấy.

ESTRAGON. – Một thỉnh cầu mơ hồ.

VLADIMIR. – Nếu mày muốn nói thế.

ESTRAGON. – Ông ta đã trả lời như thế nào?

VLADIMIR. – Rằng để ông ta xem.

ESTRAGON. – Rằng ông ta không thể hứa gì cả.

VLADIMIR. – Rằng ông ta phải suy nghĩ.

ESTRAGON. – Trong lúc thảnh thơi đầu óc.

VLADIMIR. – Hỏi ý kiến gia đình ông ta.

ESTRAGON. – Bạn bè ông ta.

VLADIMIR. – Những người đại diện cho ông ta.

ESTRAGON. – Những người giao dịch thư từ với ông ta.

VLADIMIR. – Sổ ghi chép của ông ta.

ESTRAGON. – Tài khoản ngân hàng của ông ta.

VLADIMIR. – Trước khi tuyên bố.

ESTRAGON. – Lẽ thường mà.

VLADIMIR. – Phải vậy không?

ESTRAGON. – Tao thấy vậy.

VLADIMIR. – Tao cũng thế.

Nghỉ một lúc.

ESTRAGON (lo lắng). – Thế còn chúng ta?

VLADIMIR. – Ông ta có thích không?

ESTRAGON. – Tao nói, Thế còn chúng ta?

VLADIMIR. – Tao không hiểu.

ESTRAGON. – Vai trò của chúng ta trong việc này là gì?

VLADIMIR. – Vai trò của chúng ta?

ESTRAGON. – Cứ thong thả mà suy nghĩ xem.

VLADIMIR. – Vai trò của chúng ta à? Vai trò của kẻ van xin.

ESTRAGON. – Đến mức độ ấy sao?

VLADIMIR. – Quý ông đây có những đòi hỏi cần được thực thi ư?

ESTRAGON. – Mình không còn quyền à?

Vladimir cười, cái cười mà ông ta cúp cái rụp như lần trước. Lặp lại hành động trên, nhưng cười ít hơn.

VLADIMIR. – Mày khiến tao bật cười, nếu tao được phép.

ESTRAGON. – Mình bị mất quyền rồi à?

VLADIMIR (rành mạch). – Mình đã tống khứ chúng đi.

Im lặng. Cả hai bất động, tay buông thõng đầu cúi xuống ngực, đầu gối chùng xuống.

ESTRAGON (yếu ớt). – Chúng ta không nối buộc sao? (Một lúc.) Hả?

VLADIMIR (giơ tay lên). – Nghe này!

Họ lắng nghe, bất động một cách thô thiển.

ESTRAGON. – Tao chẳng nghe thấy gì cả.

VLADIMIR. – Suỵt! (Họ lắng nghe, Estragon mất thăng bằng, suýt ngã. Ông ta bám vào cánh tay Vladimir đang chao đảo. Họ lắng nghe, người nọ ép sát vào người kia, người nọ nhìn vào mắt người kia). Tao cũng thế.

Thở dài nhẹ nhõm. Thư giãn. Hai người tách nhau ra.

ESTRAGON. – Mày làm tao sợ quá.

VLADIMIR. – Tao tưởng là ông ta.

ESTRAGON. – Ai?

VLADIMIR. – Godot.

ESTRAGON. – Xời! Chỉ là tiếng gió thổi qua đám lau sậy.

VLADIMIR. – Tao dám cá là những tiếng kêu.

ESTRAGON. – Cớ gì ông ta lại phải kêu?

VLADIMIR. – Kêu con ngựa của ông ta.

Im lặng.

ESTRAGON. – Mình đi thôi.

VLADIMIR. – Đi đâu? (Một lúc.) Tối nay có thể mình sẽ ngủ ở nhà ông ta, ở nơi ấm áp, khô ráo, bụng no, trên nệm rơm. Bõ công mình chờ đợi. Phải vậy không?

ESTRAGON. – Không phải là cả đêm.

VLADIMIR. – Trời còn sáng mà.

Im lặng.

ESTRAGON. – Tao đói.

VLADIMIR. – Mày muốn ăn một củ cà rốt không?

ESTRAGON. – Mày không có thứ gì khác à?

VLADIMIR. – Chắc tao còn mấy miếng củ cải.

ESTRAGON. – Cho tao củ cà rốt vậy. (Vladimir lục trong các túi, móc ra một mẩu củ cải và đưa cho Estragon.) Cám ơn. (Estragon cắn một miếng. Than vãn.) Là củ cải mà!

VLADIMIR. – Ô xin lỗi! tao cứ đinh ninh đó là một củ cà rốt. (Ông ta lại lục trong các túi và chỉ thấy toàn củ cải.) Tất cả đều là củ cải. (Ông ta tiếp tục tìm.) Hẳn mày đã ăn miếng cà rốt cuối cùng. (Ông ta tìm kiếm.) Khoan đã, đây rồi. (Cuối cùng ông ta lôi ra một củ cà rốt và đưa cho Estragon.) Đây, anh bạn yêu quý. (Estragon chùi nó bằng tay áo và bắt đầu ăn.) Trả tao củ cải. (Estragon trả lại củ cải.) Ăn chậm thôi, không còn nữa đâu.

ESTRAGON (trong khi nhai). – Tao đã hỏi mày một câu.

VLADIMIR. – A.

ESTRAGON. – Mày đã trả lời tao chưa?

VLADIMIR. – Củ cà rốt ngon không?

ESTRAGON. – Nó ngọt lắm.

VLADIMIR. – Tốt thôi. Tốt thôi. (Một lúc.) Mày muốn biết điều gì?

ESTRAGON. – Tao không nhớ nữa. (Ông ta nhai.) Thế mới chán. (Ông ta thích thú ngắm nghía củ cà rốt, xoay nó một vòng trên đầu ngón tay.) Củ cà rốt của mày ngon tuyệt. (Ông ta mút một đầu, suy tư.) Chờ đã, tao nhớ ra rồi. (Ông ta ngoạm một miếng.)

VLADIMIR. – Sao nào?

ESTRAGON (nhai nhồm nhoàm, vẻ lơ đễnh). – Chúng ta không nối buộc sao?

VLADIMIR. – Tao chẳng nghe thấy gì cả.

ESTRAGON (nhai, nuốt). – Tao hỏi chúng ta có nối buộc không.

VLADIMIR. – Nối buộc?

ESTRAGON. – Nối-buộc.

VLADIMIR. – Nối buộc, như thế nào?

ESTRAGON. – Cả tay lẫn chân.

VLADIMIR. – Nhưng với ai? Bởi ai?

ESTRAGON. – Với người đàn ông tốt bụng của mày.

VLADIMIR. – Godot à? Nối buộc với Godot? Mày nghĩ gì thế? Không bao giờ! (Một lúc.) Chưa đâu. (Vladimir nói tách rõ từng từ.)

ESTRAGON. – Ông ta tên là Godot à?

VLADIMIR. – Tao nghĩ thế.

ESTRAGON. – Xem này! (Ông ta giơ phần còn lại của củ cà rốt, cầm phần cuống và quay tròn nó trước mắt mình.) Kỳ thật, mình càng ăn, nó càng bớt ngon.

VLADIMIR. – Tao lại thấy trái ngược.

ESTRAGON. – Như thế nào?

VLADIMIR. – Càng ăn tao càng thấy quen vị.

ESTRAGON (sau khi suy nghĩ thật lâu). – Trái ngược là như thế hả?

VLADIMIR. – Vấn đề tính khí.

ESTRAGON. – Cá tính.

VLADIMIR. – Ta chẳng làm gì được.

ESTRAGON. – Ta đã uổng công gắng sức.

VLADIMIR. – Ta vẫn chỉ là ta.

ESTRAGON. – Ta đã uổng công quằn quại.

VLADIMIR. – Căn bản chẳng có gì thay đổi.

ESTRAGON. – Chẳng làm được gì cả. (Ông ta đưa phần còn lại của củ cà rốt cho Vladimir.) Mày muốn ăn nốt không?

Một tiếng kêu kinh hoàng vang lên, rất gần. Estragon đánh rơi củ cà rốt. Cả hai bất động, rồi hối hả đi về phía cánh gà. Estragon ngừng lại giữa đường, trở lại, nhặt củ cà rốt, nhét nó vào túi, lao về phía Vladimir đang đợi, lại dừng, quay lại, nhặt giày, rồi chạy đến sát bên Vladimir. Họ ôm ghì lẫn nhau, rụt đầu rụt cổ, ngoảnh mặt khỏi mối đe dọa, họ chờ đợi.

Pozzo và Lucky bước vào. Người này điều khiển người kia bằng một sợi dây tròng qua cổ, nên lúc đầu người ta chỉ thấy Lucky, theo sau là sợi dây, đủ dài để khi Lucky ra đến giữa sân khấu thì Pozzo mới ló đầu ra từ cánh gà. Lucky mang một cái va li nặng, một cái ghế gấp, một cái giỏ mây đựng đồ ăn và một cái áo măng tô (vắt trên cánh tay); Pozzo mang một cái roi.

POZZO (trong cánh gà). – Nhanh lên! (Tiếng roi vút. Pozzo xuất hiện. Cả hai băng qua sân khấu. Lucky đi ngang qua trước mặt Vladimir và Estragon rồi ra khỏi sân khấu. Pozzo nhìn thấy Vladimir và Estragon liền dừng lại. Sợi dây căng ra. Pozzo giật mạnh sợi dây.) Lùi lại! (Tiếng đổ vỡ loảng xoảng. Lucky bị ngã cùng toàn bộ đồ đạc ông ta mang trên người. Vladimir và Estragon chứng kiến việc này, nửa muốn ra giúp đỡ nửa lại sợ xen vào chuyện không liên quan đến mình. Vladimir bước một bước về phía Lucky, Estragon kéo tay áo ông ta giữ lại.)

VLADIMIR. – Buông tao ra!

ESTRAGON. – Yên nào!

POZZO. – Cẩn thận! Nó rất dữ. (Estragon và Vladimir nhìn ông ta.) Với những người lạ.

ESTRAGON (nói nhỏ). – Có phải ông ta không?

VLADIMIR. – Ông nào?

ESTRAGON. – Còn ai nữa…

VLADIMIR. – Godot?

ESTRAGON. – Đúng rồi.

POZZO. – Xin tự giới thiệu: Pozzo.

VLADIMIR. – Không phải rồi.

ESTRAGON. – Ông ta vừa nói Godot.

VLADIMIR. – Không phải mà.

ESTRAGON (nói với Pozzo). – Thưa ông, ông không phải là ngài Godot?

POZZO (với một giọng nói kinh khủng). – Tôi là Pozzo! (Im lặng.) Cái tên này không nói lên điều gì à? (Im lặng.) Tôi hỏi các ông cái tên này không nói lên điều gì à?

Vladimir và Estragon đưa mắt dò hỏi nhau.

ESTRAGON (giả vờ tìm kiếm). – Bozzo… Bozzo…

VLADIMIR (cũng thế). – Pozzo…

POZZO. – PPPOZZO!

ESTRAGON. – A! Pozzo… xem nào… Pozzo…

VLADIMIR. – Là Pozzo hay Bozzo?

ESTRAGON. – Pozzo… không, tôi không rõ.

VLADIMIR (đấu dịu). – Tôi có quen một gia đình tên Gozzo. Bà mẹ thường thêu trên khung.

Pozzo tiến lên, vẻ đe dọa.

ESTRAGON (nhanh nhảu). – Chúng tôi không phải dân ở đây, thưa ông.

POZZO (dừng lại). – Mặc dù thế, các ông cũng là con người chứ. (Ông ta đeo kính vào.) Như những gì tôi thấy. (Ông ta gỡ kính ra.) Cùng một loài như tôi. (Ông ta phá lên cười thật lớn.) Cùng một loài như Pozzo! Có nguồn gốc thần thánh!

VLADIMIR. – Có nghĩa là…

POZZO (quả quyết). – Godot là ai?

ESTRAGON. – Godot ư?

POZZO. – Các ông đã tưởng nhầm tôi là Godot.

VLADIMIR. – Ồ không, thưa ông, không một lúc nào.

POZZO. – Hắn là ai?

VLADIMIR. – Ờ thì, đó là… đó là một người quen…

ESTRAGON. – Ồ không, xem nào, chúng tôi chỉ hơi quen ông ta…

VLADIMIR. – Tất nhiên… chúng tôi không biết rõ ông ta… nhưng dù sao…

ESTRAGON. – Về phần tôi, tôi hẳn còn không nhận ra ông ta ấy chứ…

POZZO. – Các ông đã tưởng nhầm tôi là hắn.

ESTRAGON. – Chắc là… bóng tối… mệt mỏi… yếu ớt… chờ đợi… tôi phải thú nhận… tôi đã tưởng… trong một tích tắc…

VLADIMIR. – Đừng nghe người này, thưa ông, đừng nghe hắn nói…

POZZO. – Chờ đợi? Vậy là các ông đang chờ đợi hắn?

VLADIMIR. – Có nghĩa là…

POZZO. – Ở đây? Trên đất của tôi?

VLADIMIR. – Chúng tôi không có ý đồ xấu.

ESTRAGON. – Đó chỉ là một ý đồ tốt đẹp.

POZZO. – Con đường thuộc về tất cả mọi người.

VLADIMIR. – Đó cũng là điều chúng tôi vẫn tự nhủ.

POZZO. – Thật xấu hổ, nhưng là vậy đấy.

ESTRAGON. – Ta chẳng làm gì được.

POZZO (với một cử chỉ hào phóng). – Đừng nói đến điều ấy nữa. (Ông ta kéo sợi dây.) Đứng lên! (Một lúc.) Mỗi khi ngã là nó tiện ngủ luôn. (Ông ta kéo sợi dây.) Đứng lên, thằng khốn! (Tiếng Lucky đứng dậy và nhặt đồ đạc. Pozzo kéo sợi dây.) Lùi lại! (Lucky đi lùi vào sân khấu.) Dừng lại! (Lucky dừng lại.) Quay! (Lucky quay lại. Nói với Vladimir và Estragon, vẻ nhã nhặn.) Các ông, tôi rất sung sướng được gặp các ông. (Trước vẻ bán tín bán nghi của Vladimir và Estragon.) Thật đấy, chân thành sung sướng. (Ông ta kéo sợi dây.) Lại gần hơn! (Lucky tiến tới.) Dừng lại! (Lucky dừng lại. Nói với Vladimir và Estragon.) Các ông thấy đấy, đường thật dài khi ta đi một mình suốt… (ông ta nhìn đồng hồ)… suốt (ông ta tính toán)… sáu giờ, phải rồi, sáu giờ đồng hồ liên tục, không gặp một mống người nào. (Nói với Lucky.) Áo măng tô! (Lucky đặt va li xuống, tiến lên, đưa áo măng tô, lùi lại, cầm va li lên.) Cầm cái này! (Pozzo đưa cho ông ta cái roi, Lucky tiến lên, vì không còn tay nào nữa, cúi xuống và cắn cái roi giữa hai hàm răng, rồi lùi lại. Pozzo bắt đầu mặc áo măng tô, ngưng lại.) Măng tô! (Lucky đặt tất cả xuống, tiến lên, giúp Pozzo mặc áo, lùi lại, nhặt tất cả lên.) Trời khá lạnh. (Ông ta cài xong áo măng tô, cúi xuống, xem xét, thẳng người lên.) Cái roi! (Lucky tiến lên, nghiêng người, Pozzo kéo cái roi khỏi miệng ông ta, Lucky lùi lại.) Các ông thấy đấy, tôi không thể xa rời xã hội của đồng loại mình quá lâu được, (ông ta nhìn hai đồng loại) ngay cả khi họ chỉ giống tôi một cách không hoàn hảo. (Nói với Lucky.) Ghế xếp! (Lucky đặt va li và giỏ xuống, tiến lên, mở ghế xếp, đặt ghế xuống đất, lùi lại, nhặt va li và giỏ lên. Pozzo nhìn ghế xếp.) Gần nữa! (Lucky đặt va li và giỏ xuống, tiến lên, dịch chuyển ghế xếp, lùi lại, nhặt va li và giỏ lên. Pozzo ngồi, ấn đầu roi lên ngực Lucky.) Lùi lại! (Lucky lùi.) Nữa! (Lucky lùi nữa.) Dừng! (Lucky dừng. Nói với Vladimir và Estragon.) Cho nên, các ông cho phép tôi ở cạnh các ông một lúc, trước khi tôi phiêu lưu thêm nữa. (Nói với Lucky.) Giỏ! (Lucky tiến lên, đưa giỏ, lùi lại.) Gió trời lồng lộng, khiến người ta đói… (Ông ta mở giỏ, lôi ra một miếng thịt gà, một miếng bánh mì, và một chai vang. Nói với Lucky.) Giỏ! (Lucky tiến lên, cầm cái giỏ, lùi lại, bất động.) Xa hơn! (Lucky lùi.) Ở đó! (Lucky dừng lại.) Nó hôi quá. (Ông ta tu một ngụm trực tiếp từ chai rượu.) Chúc sức khỏe. (Ông ta đặt chai rượu xuống và bắt đầu ăn.)

Siu Pham dịch


[1]. La Roquette: một xã thuộc tỉnh Eure trong vùng Normandie, miền Bắc nước Pháp.

[2]. Một cách nói, có nghĩa là hãy hành động khi còn chưa muộn.

(Tác phẩm đã được Nhã Nam mua bản quyền và dự kiến xuất bản vào quý IV 2020.)

Chấm sao chút:

Đã có 1 người chấm, trung bình 5 sao.

Hãy là ngôi sao đầu tiên của chúng tôi <3

Bạn nghĩ sao?